Aksjologicznym uzasadnieniem zmian jest odciążenie fiskalne klasy średniej, które sfinansować ma wyższe opodatkowanie osób i podmiotów o największych przychodach. Z jednej strony projekt przewiduje więc korzystną dla podatników przebudowę skali podatkowej PIT, a z drugiej wprowadza szereg rozwiązań zwiększających obciążenia osób i podmiotów o najwyższych dochodach – m. in. ustanawia nową, wyższą stawkę CIT dla największych podatników, istotnie ogranicza ryczałt od przychodów ewidencjonowanych oraz podwyższa daninę solidarnościową.

Nowa, trójstopniowa skala podatkowa PIT

Zmianą, która w ocenie projektodawcy dotknie największą liczbę podatników, jest przebudowa skali podatkowej w PIT. Obecnie skala opiera się na stawkach 12% i 32% oraz jednym progu dochodowym w wysokości 120 000 zł. Projektodawca w uzasadnieniu zwraca uwagę, że różnica między stawkami jest wysoka, co przy dynamicznie rosnących wynagrodzeniach dotyka coraz liczniejszej grupy osób.

Nowe zasady opodatkowania według skali miałyby wyglądać następująco:

• do 130 000 zł – stawka 12% (z kwotą zmniejszającą podatek w wysokości 3 600 zł),

• od 130 001 zł do 150 000 zł – 12 000 zł + 24 % nadwyżki ponad 130 000 zł

• powyżej 150 000 zł – stawka 32%.

Pierwszy próg miałby zatem zostać podniesiony ze 120 000 zł do 130 000 zł, a między dotychczasowymi stawkami 12% i 32% pojawia się stawka pośrednia 24%, która złagodziłaby skokowy wzrost obciążenia po przekroczeniu progu. Jednocześnie kwota wolna od podatku pozostałaby bez zmian, na poziomie 30 000 zł.

Podwyższenie daniny solidarnościowej z 4% do 5%

Danina solidarnościowa obciąża osoby fizyczne, których roczny dochód (po odliczeniach) przekracza 1 mln zł i obecnie wynosi 4% nadwyżki ponad tę kwotę. Zgodnie z proponowanymi zmianami stawka miałaby zostać podwyższona do 5%, co pozwoli częściowo sfinansować zmiany w skali PIT.

Nowa stawka CIT 22% dla największych podatników

W ustawie o CIT projekt wprowadza nową stawkę podatku w wysokości 22%, która miałaby funkcjonować obok utrzymanej stawki podstawowej 19% oraz stawki 9% dla małych podatników. Nową, wyższą stawką mają zostać objęci najwięksi podatnicy, w tym podatkowe grupy kapitałowe, u których przychód osiągnięty w poprzednim roku podatkowym przekroczył równowartość 50 mln euro. Z zakresu stawki 22% wyłączono banki i inne instytucje finansowe, które podlegają odrębnym, wyższym stawkom (23% dla banków krajowych, 21% dla banków spółdzielczych i SKOK).

Jednocześnie do nowej stawki CIT dostosowane mają zostać zaliczki uproszczone. Zgodnie z założeniami mają one ulec podwyższeniu o 15,8%, co ma zapobiegać powstawaniu znacznych niedopłat w rozliczeniu rocznym.

Ograniczenie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych

Najdalej idące zmiany dotyczą ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym. Składają się na nie dwa rozwiązania.

Po pierwsze, projekt obniża limit przychodów warunkujący prawo do ryczałtu z 2 mln euro do 250 tys. euro. Jest to powrót do progu sprzed 2021 r., kiedy limit został ośmiokrotnie podwyższony. Projektodawca uzasadnia zmianę dążeniem do przywrócenia pierwotnego charakteru ryczałtu jako uproszczonej formy opodatkowania adresowanej do przedsiębiorców prowadzących działalność w niewielkich rozmiarach.

Po drugie, wprowadzona miałaby być nowa, wyższa stawka ryczałtu w wysokości 17% dla nadwyżki przychodów osiągniętych w trakcie roku ponad 300 tys. euro. Oba limity odnoszą się przy tym do różnych okresów i pełnią odmienną funkcję. Limit 250 tys. euro, warunkujący samo prawo do ryczałtu, dotyczy przychodów z roku poprzedniego, natomiast próg 300 tys. euro, od którego przekroczenia stosowana byłaby stawka 17%, odnosi się do przychodów bieżącego roku. W praktyce przedsiębiorca, który zachował prawo do ryczałtu, bo w poprzednim roku nie przekroczył 250 tys. euro, a w trakcie roku osiągnie przychody powyżej 300 tys. euro, do końca tego roku rozliczałby się ryczałtem, jednak od nadwyżki ponad 300 tys. euro zapłaciłby 17% – niezależnie od tego, jaką stawkę stosował dotychczas do danego rodzaju działalności (np. 8,5% czy 12%). Nowa, wyższa stawka zastępowałaby więc w tym zakresie dotychczasowe, niższe stawki ryczałtu.

Wejście w życie i przepisy przejściowe

Zgodnie z projektem nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2027 r. i co do zasady mają zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od tego dnia. Od reguły tej przewidziano wyjątki, tj. podwyższona stawka daniny solidarnościowej znajdzie zastosowanie po raz pierwszy do daniny płatnej 2 maja 2028 r., a podatnicy CIT z rokiem podatkowym innym niż kalendarzowy stosują dotychczasowe przepisy do końca tego roku.

Jednocześnie projektodawca wprost uzależnił wdrożenie nowej skali PIT od wejścia w życie przepisów o wyższym CIT i zawężonym ryczałcie, powołując się tu na konstytucyjną zasadę dbałości o stan finansów państwa.

Kierunek proponowanych zmian jest czytelny i sprowadza się do odciążenia podatników o średnich dochodach kosztem osób i podmiotów o najwyższym potencjale dochodowym, w imię pełniejszej realizacji zasady sprawiedliwości podatkowej. Dla części podatników wdrożenie proponowanych zmian będzie oznaczało zauważalny wzrost obciążeń i konieczność wcześniejszego przygotowania. W szczególności przedsiębiorcy rozliczający się ryczałtem, których przychody zbliżają się do 250 tys. euro, oraz najwięksi podatnicy CIT powinni już teraz przeanalizować skutki zmian.

Obecnie projekt znajduje się na wczesnym etapie prac legislacyjnych i jego ostateczny kształt może ulec zmianie.

‍