Urzędy skarbowe często kwestionują neutralność wypłaty zysków JDG po przekształceniu w spółkę z o.o. Sprawa zakończona wyrokiem NSA z 1 kwietnia 2026 r. pokazuje, dlaczego trzeba dobrze udokumentować źródło, wysokość i wcześniejsze opodatkowanie historycznych zysków.
Przedsiębiorca prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą. Przez lata zarabia, na bieżąco płaci od osiąganych dochodów PIT, a i tak większość zysków reinwestuje w spółkę. Bardzo typowy scenariusz. Później, często z bardzo racjonalnych powodów biznesowych, przekształca działalność w spółkę z o.o.
I wtedy pojawia się pytanie: czy spółka może wypłacić właścicielowi te stare, już opodatkowane zyski bez kolejnego podatku?
Zdrowy rozsądek podpowiada: tak. Skoro dochód został już raz opodatkowany u przedsiębiorcy, jego późniejsza wypłata nie powinna nagle stać się dywidendą ze spółki z o.o.
Praktyka pokazuje jednak, że to wciąż jest sporne dla Krajowej Informacji Skarbowej. Dobrze widać to w sprawie zakończonej interpretacją indywidualną Dyrektora KIS z 4 września 2026 r., sygn. 0113-KDIPT2-3.4011.912.2023.14.MS, która miała okazję zahaczyć o WSA i NSA.
Sprawa dotyczyła spółki z o.o. powstałej z przekształcenia jednoosobowej działalności gospodarczej. Prowadzący ją przedsiębiorca przeznaczał tylko niewielką część zysku na potrzeby osobiste, a resztę zostawiał w firmie na rozwój.
Po przekształceniu spółka chciała wypłacić wspólnikowi (przekształconemu przedsiębiorcy), zysk wypracowany jeszcze w JDG. Wypłata miała nastąpić z kapitału zapasowego, na podstawie uchwały zgromadzenia wspólników. Uchwała miała wprost wskazywać, że wypłacana kwota pochodzi z zysku wypracowanego przez przedsiębiorcę przed przekształceniem.
Istotne było to, że:
Pierwsza interpretacja była niekorzystna. Dyrektor KIS w interpretacji z 14 lutego 2024 r., nr 0113-KDIPT2-3.4011.912.2023.2.MS, uznał stanowisko podatników za nieprawidłowe.
Argument organu był typowy dla tego rodzaju spraw. Po przekształceniu cały majątek przedsiębiorstwa staje się majątkiem spółki kapitałowej. Osoba fizyczna nie jest już bezpośrednim właścicielem przedsiębiorstwa, lecz wspólnikiem spółki. Skoro więc pieniądze wypłaca spółka kapitałowa na rzecz wspólnika, to zdaniem KIS wypłata powinna być traktowana jak przychód z udziału w zyskach osób prawnych.
„Przychody udziałowca otrzymane z tytułu wypłaty z kapitału zapasowego spółki kapitałowej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, stanowią przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych, o którym mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 30a ust. 1 pkt 4 i art. 24 ust. 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.”
W praktyce oznaczałoby to 19% PIT pobierany przez spółkę jako płatnika.
WSA w Gorzowie Wielkopolskim uchylił interpretację wyrokiem z 27 czerwca 2024 r., I SA/Go 98/24. Sąd nie zaakceptował utożsamienia historycznego zysku przedsiębiorcy z zyskiem spółki kapitałowej.
Kluczowy fragment wyroku brzmi:
„W ocenie Sądu, nie można więc uznać za prawidłowe, swego rodzaju utożsamienia zysków wypracowanych przez przedsiębiorcę przed przekształceniem, z zyskiem spółki kapitałowej powstałej po przekształceniu i powtórnie opodatkować je jako przychód z tytułu udziału w zyskach osoby prawnej, w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 4 PDOFizU.”
Sąd wskazał też, że przyjęcie stanowiska organu prowadziłoby do ponownego opodatkowania tego samego dochodu tylko dlatego, że fizycznej wypłaty dokonuje już spółka:
„Zasada ograniczonej sukcesji nie może bowiem prowadzić do dwukrotnego opodatkowania tego samego dochodu tylko z uwagi na to, że fizycznej wypłaty dokonała spółka.”
Dyrektor KIS wniósł skargę kasacyjną. NSA ją oddalił wyrokiem z 1 kwietnia 2026 r., II FSK 1120/24.
NSA podkreślił, że przychód z udziału w zyskach osób prawnych dotyczy co do zasady przychodów pochodzących z zysków wypracowanych przez osobę prawną. Historyczne zyski JDG takimi zyskami nie są.
Najważniejszy fragment uzasadnienia NSA:
„W związku z powyższymi rozważaniami przyjąć należy, że pod pojęciem przychodu z tytułu udziału w zyskach osób prawnych należy co do zasady rozumieć faktycznie uzyskane z tego udziału przychody pochodzące z zysków wypracowanych przez osobę prawną, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych. Do takiego wniosku prowadzi wykładnia językowa pojęcia "przychód z tytułu udziału w zyskach osób prawnych". Tym samym w przypadku niewypłaconych zysków przedsiębiorcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, podlegających opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, nie można mówić o ich przekształceniu w zyski spółki kapitałowej podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób prawnych, jeżeli owe zyski przedsiębiorcy zostały wyodrębnione w księgach podatkowych w sposób pozwalający - mimo upływu czasu - na dokładne wyodrębnienie tej części kapitału zapasowego (rezerwowego) spółki kapitałowej, która pochodzi z zysków przekształconego przedsiębiorcy.”
To zdanie dobrze pokazuje praktyczny warunek bezpieczeństwa: trzeba potrafić wykazać, jaka część kapitału zapasowego albo rezerwowego pochodzi z opodatkowanych zysków JDG.
NSA dopowiedział też wprost:
„Opodatkowane zyski (dochody) przedsiębiorcy nie mogą być bowiem traktowane po jego przekształceniu w spółkę kapitałową jako zysk osoby prawnej, którego wypłata skutkowałaby po raz kolejny powstaniem przychodu po stronie tegoż przedsiębiorcy, tym razem jako zyski z udziału w osobie prawnej.”
Po prawomocnym zakończeniu sprawy Dyrektor KIS ponownie rozpoznał wniosek. W interpretacji z 4 września 2026 r., 0113-KDIPT2-3.4011.912.2023.14.MS, organ uznał stanowisko podatników za prawidłowe.
Przy większych jednoosobowych działalnościach gospodarczych historyczne zyski mogą mieć bardzo dużą wartość. Pieniądze często nie leżą po prostu na rachunku bankowym. Finansują zapasy, środki trwałe, należności, nieruchomości, maszyny albo bieżący rozwój przedsiębiorstwa.
Jeżeli nie jest zyskiem spółki z o.o., lecz dawnym zyskiem JDG, to nie powinien być traktowany jak przychód z udziału w zyskach osoby prawnej.
Korzystne orzecznictwo nie oznacza, że wystarczy ogólne twierdzenie: „to są stare zyski z JDG”. Dokumenty muszą to pokazać.
W praktyce przed wypłatą trzeba przygotować co najmniej:
Szczególnie ważne jest wyodrębnienie. NSA wprost zaakcentował możliwość identyfikacji tej części kapitału zapasowego albo rezerwowego, która pochodzi z zysków przekształconego przedsiębiorcy. Bez tego spór robi się znacznie trudniejszy.
Interpretacja z 4 września 2026 r. jest pozytywna, ale została wydana po wyrokach. Nie oznacza, że nowy podatnik z analogicznym opisem automatycznie dostanie korzystną interpretację.
Aktualna praktyka pokazuje raczej coś innego: KIS nadal często traktuje wypłaty z kapitału zapasowego albo rezerwowego spółki kapitałowej jako przychód z udziału w zyskach osób prawnych. Dotyczy to także przypadków, w których podatnik opisuje wyodrębnienie historycznych zysków, uchwałę i brak związku z zyskiem spółki. Przykład na czasie: KIS z 11.09.2026r.: 0113-KDIPT2-3.4011.536.2026.2.MS
Dlatego do takiej wypłaty trzeba podejść jak do potencjalnego sporu, nie jak do rutynowej operacji księgowej. A że w grze są miliony?
===========================
